Các loại chè ướp hoa ở nước ta

Các loại chè ướp hoa ở nước ta

Chè cổ thụ ướp Hoa ( bạch ngọc trà)

Chè là nước giải khát thông dụng hàng ngày không thể thiếu trong từng nhà Việt Nam. Chè đi vào tất cả ngóc nghách của đời sống người việt, nối liền với từng con người Việt Nam từ lúc mới ra đời cho đến khi về với đất mẹ. Khi mới chào đời các đứa bé được cha mẹ tắm cho bằng nước chè xanh, đến khi nhắm mắt xuôi tay lại được nằm trên một lớp chè.

Việt Nam mặc dù không có nền văn hóa trà có vẻ ngoài hào nhoáng như chè trung hoa, không câu nệ lễ tiết như chè đạo nhật bản. Nhưng chúng ta cũng có những nét riêng về văn hóa trà mà không phải quốc gia nào cũng có. Một trong các điểm độc đáo của lịch sử chè việt đó là chè ướp với các loại hoa truyền thống.



Trong khuôn khổ bài viết này tôi chỉ đề cập đến văn hóa trà ướp hoa truyền thống dưới góc nhìn của một người làm trà đất hà thành, một góc nhìn có khả năng phiến diện đem tính cá nhân, nhưng tôi nghĩ sẽ đem tới cho mọi người yêu trà một chút kiến thức tổng quan đọc lúc nhàn hạ bên ấm chè thơm.
- Dùng am tra tu sa để hãm chè cho hương thơm ngon đậm đà hơn.

Sự xuất hiện của các loại chè ướp hoa cổ truyền

Hiện tại tới lúc này cũng không có một tài liệu nào cụ thể nói tới và chắc chắn về nguồn gốc uống trà ướp hoa truyền thống. Cũng không có tư liệu nào khẳng định rằng những dòng chè ướp với hoa là do người Việt nghĩ ra.

Một phần cũng do 1000 năm đô hộ của phương bắc, các tư liệu về nguồn gốc chè bị tận diệt dưới chính sách đồng hóa giờ cũng không còn. Nhưng với tính cách của dân tộc Việt, quá khứ đã chứng minh rằng dân tộc ta không bao giờ bị đồng hóa về mặt văn hóa mà người Việt Nam thường lấy các cái đẹp của văn hóa ngoại lại thành các giá trị tốt đẹp, tạo thành cái khác biệt của nước ta.

Vào thời kỳ phong kiến văn hóa trà của nước ta có hai xu hướng chính : Người nghèo, người dân lao động thường uống trà tươi, nụ vối. Người giàu thường uống trà khô của tàu đem đến hoặc các dòng trà cổ thụ trên mạn ngược.

Theo nhận xét của cá nhân tôi thì trà Trung Quốc khi mang sang nước ta thường phải trải qua quá trình vận chuyển dài, giá trà khi đến tay người sử dụng cũng chưa chắc rẻ nên bản thân các người có tiền mua chè Trung Quốc thì họ cũng phải dùng một cách dè sẻn, chỉ sử dụng cho bản thân hoặc khi có khách quý tới nhà.

Nhưng cũng vì quá trình vận chuyển và cất trữ rất dài dẫn tới những loại chè bị mất đi mùi thơm đặc trưng của chè, có thể do sự nuối tiếc chè quý mà một số người đã tìm phương pháp ướp một số loại hương của hoa vào trà đem tới một hương vị mới cho các loại chè cũ. Với góc nhìn này quý vị có thể thấy rằng hơi phiến diện, không nhẹ nhàng như mọi người nghĩ về các dòng chè ướp hương. Nhưng nếu am hiểu về quy trình chế biến chè sen cổ truyền của người hà thành thì ta cũng nhận ra một điều trùng hợp, là loại chè sử dụng làm ướp sen hay là trà mạn hà giang đóng làm bánh lớn cất trữ lâu năm cho chè mất hết hương thơm mới sử dụng để ướp. Tuy nhiên đây là một điều rất dễ hiểu là hương tự nhiên của trà không còn thì khi kết hợp với hoa sẽ làm nổi mùi hương thiên nhiên của hoa lên khá nhiều. Nhưng cái điều cơ bản này được tìm thấy một cách tự nhiên như tôi đã nói ở trên. Quý khách có thể xem thêm những loại Tra Long Tinh với vị nhẹ nhàng, bùi bùi hạt dẻ.

Dù khởi nguồn sinh ra các dòng trà ướp hương hoa tự nhiên ra sao thì ngày nay các dòng chè ướp hương truyền thống đã lên không thể không có ở nền văn hóa chè của người Việt chúng ta.

Điểm qua các dòng trà ướp hoa truyền thống Việt Nam

Trà ướp hoa Sen

 chè sen nói chung hay chè Sen Tây Hồ nói riêng là một sản phẩm trà truyền thống chắc chắn chỉ có tại nước ta. Bản thân tôi đã từng giới thiệu các bạn của Trung quốc chuyên kinh doanh trà xem ảnh quy trình ướp trà sen tây hồ  tươi và khô của chúng tôi. Họ cũng rất ngạc nhiên và chưa bao giờ gặp sản phẩm chè như ở nước họ.

Cụ thể hơn về chè sen của nước ta thì nguyên liệu chính hiện giờ được đa số người dùng yêu thích vẫn là chè xanh có thể là chè xanh thái nguyên hoặc chè xanh cổ thụ hay chè shan của những tỉnh phía bắc. Từ lâu hơn thì nguyên liệu dùng ướp chè sen thường là chè shan đóng bánh để lâu năm cho hoai, làm lên men tự nhiên trong thời gian dài. Nhưng do loại chè đã được lên men có nước đỏ, tuy hương sen rất thơm, vị trà khác biệt với gu dùng trà xanh có vị chát nhẹ bình thường nên dần dần loại chè này đã gần như bị mai một do thị hiếu người thưởng trà.

Ngoài ra có một sản phẩm mới nhưng chưa phải là mới là trà ướp trong bông sen còn tươi, sau đó lấy trà ra và uống luôn. Nói là mới nhưng không mới vì đã từ lâu rồi các cụ trong gia đình tôi tại một làng ven đô hà nội đã thích dùng chè sen tươi ướp hoa ngay tại đầm. Cụ Lang nhà tôi hay mua các bông sen ướp sẵn với trà mạn với giá 2 hào bằng giá với một tô phở lúc bấy giờ của một người khác có đầm sen trong xóm. Nhưng thời kỳ bấy giờ thú thưởng thức trà sen tươi không được biết đến rộng rãi như hiện nay một phần là do phương pháp bảo quản khó khăn phải dùng ngay khi ướp xong. Ngày nay do có các công nghệ cất giữ lạnh hiện đại, chè sen tươi được lưu trữ một thời gian rất dài nên ngay cả khi vụ sen đã hết bạn vẫn có thể mua được trà sen tươi trên thị trường. Và yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến sự phổ biến của trà sen ướp tươi là giá thành khả rẻ chỉ từ 30 đến 50.000 VND, rất đại chúng người nào cũng có thể mua được không như trà sen khô có thời điểm được bán tới 100$ 100g trà.

Chè ướp hoa Ngâu

Giống hoa nhài, hoa ngâu là một dòng hoa được trồng tương đối phổ biến ở vườn nhà của mọi gia đình việt nam. Là dòng cây chống chịu được nắng vì thế cây ngâu thường được dùng làm cảnh, trồng làm cảnh quan ở công viên,đường đi…

Hoa ngâu lúc chín có màu vàng nhạt, hình dáng bé như trứng cá nở từng chùm cho mùi thơm dịu nhẹ. Ngoài tác dụng cho việc ướp chè thì hoa ngâu phơi khô cũng là loại thuốc quý rất tốt cho những bệnh về tim mạch và cao huyết áp.

Chè ướp hoa ngâu gần như chỉ phổ biến ở việt nam và không có ở các nước khác. chè ngâu cho hương thơm nhẹ nhàng khi kết hợp với trà đem đến sự thoải mái khi sử dụng. chè và Hoa ngâu có công dụng cực tốt cho hỗ trợ giảm mỡ máu và cao huyết áp nên khi làm lại thành một loại trà vừa dễ uống vừa có dược tính tốt đối với sức khỏe.

ngày nay ở thị trường chè ướp hoa ngâu rất khó tìm do nguồn phân phối hoa không có và hoa ngâu không được trồng đại trà như nhài và sen.

Trà Ướp Hương Nhài

Trong các loại trà ướp cùng hoa tự nhiên thì Chè Nhài là một dòng phổ biến nhất, không chỉ ở nước ta mà còn phổ biến ở các nước có nền lịch sử chè rất lâu khác nhưng biện pháp ướp trà nhài của nước ta cũng có nhiều điểm khác biệt. Sự khác nhau này đến từ cách sử dụng trà và loại trà trên thị trường nước ta đang được tiêu thụ lớn nhất là chè xanh hay lục trà hoặc là trà sao suốt không lên men. Vì vậy nên hầu như những dòng chè ướp hương của chúng ta đều được áp dụng nguyên liệu chính là chè xanh

Do sử dụng chè xanh ướp hoa nên thành phẩm của trà nhài nước ta có vị chát nhẹ độc đáo của chè xanh xen lẫn mùi thơm nhẹ nhàng của hoa nhài. Ở những nước khác nguyên liệu ướp trà nhài thường chủ yếu là những loại chè đã được lên men theo những % khác nhau có thể là chè ô long, nguyên liệu trà shan được lên men nhẹ…

Chè ướp hoa Bưởi

Cây bưởi là dòng cây tương đối phổ biến và khu vực trồng bưởi nổi tiếng nhất là khu vực bưởi Diễn ở ngoại ô thành phố Hà Nội. Ngoài việc trồng lấy quả thì hoa bưởi được áp dụng để ướp vào rất nhiều ăn truyền thống ở Hà Thành, ví dụ như mía ướp hoa bưởi, một số loại trà có hương của hoa bưởi, bột sắn dây ướp hoa bưởi và chè mạn ướp hoa bưởi.

Hoa bưởi cho một mùi thơm nồng nàn quyến rũ, một thứ mùi thơm đặc trưng của mùa xuân. Hiện nay chè ướp hoa bưởi theo cách cổ truyền ở Hà Nội rất khó kiếm do cực ít chỗ chế biến, và vườn bưởi thường giữ hoa để đậu quả vì vậy có rât ít hoa bưởi bán số lượng lớn cho ướp chè.

Hoa bưởi chuẩn nhất sử dụng để ướp trà là hoa bưởi diễn cánh nhỏ nhưng thơm dịu, hoa dùng ướp với trà cổ thụ hoặc trà tân cương chắc chắn cho mùi thơm rất tốt.

Trà ướp Hoa Ngọc Lan

Cây ngọc lan là dòng cây thân gỗ lớn cho hoa khá sai thường được trồng làm cảnh và tạo bóng mát trong sân vườn. Hoa ngọc lan thường nở vào mùa hè và có mùi hương nhự nhàng. Tuy nhiên cũng có rất ít người ướp chè với hoa ngọc lan thậm chí có nhiều người còn không biết đến loại chè này và chưa nghĩ rằng hoa ngọc lan có khả năng ướp trà.

Hiện nay trên thị trường gần như không có nơi nào bán trà ướp với hoa ngọc lan, vì thế nếu các bạn muốn uống thì phải tự ướp để dùng, cũng khá tiện là hoa ngọc lan cũng rất dễ kiếm ở miền bắc. Hoặc quý khách có thể thử Trà thiết quan âm nó cũng có hương vị nhẹ nhàng của hoa lan do quy trình chế biến chứ không phải là ướp mùi thơm hoa lan

Trà ướp Hoa Mộc

Trong một vài chè ướp hoa tự nhiên thì chè ướp hoa mộc là loại trà đắt đỏ chỉ đứng thứ 2 sau chè sen, vì hoa mộc là dòng cây tương đối hiếm. Giá cây giống to khá cao, hoa nhỏ nên cần lượng lớn hoa nhiều để ướp trà hơn những loại hoa khác. Một cây hoa mộc có gốc đơn to bằng bắp đùi người lớn có thể có giá lên đến vài chục triệu đồng. Ngoài ra hoa mộc có mùi thơm nhẹ vì thế sử dụng để ướp hương vào chè cũng tương đối khó khăn, ít nơi có thể ướp được.

Loại trà dùng để ướp với hoa mộc cũng tương đối kén chọn vì hoa mộc có mùi thơm nhẹ rất đặc biệt nên nếu trà dùng ướp hương có mùi hương nồng mạnh sẽ làm át đi hương của hoa mộc. Một mẻ trà ướp hoa mộc chuẩn khi dùng phải có hương thơm nhẹ nhàng quấn trong khoang miệng, hương thơm gần như mùi hoa quả cứ quấn quýt mãi.

Chè ướp Hoa Sói

chè ướp hoa sói là loại trà khá nhiều ở nước ta, do đặc điểm khí hậu chuẩn nhất để trồng hoa sói là cần có bóng râm và độ ẩm cao, cây hoa sói cũng đòi hỏi được tưới nhiều lần trong ngày và thu hoạch từ sáng sớm khi hoa mới chín. Chính vì vậy trồng hoa sói để ướp chè đòi hỏi mực độ đầu tư và chăm sóc nhiều hơn cả trồng nhài.

Nơi trồng hoa sói và ướp chè hoa sói có sản lượng nhiều nhất là khu vực bảo lộc lâm đồng, khu vực này có điều kiện khí hậu mát mẻ và cũng là một khu vực canh tác trà lớn ở nước ta. Do đó nên nghề trồng và ướp hoa sói ở đây rất phổ biến.

Tuy nhiên theo nhận định của chúng tôi trà ướp hoa sói của vùng bảo lộc vẫn chưa đạt mức chất lượng cao, có thể do quy trình làm công nghiệp, trà mộc sử dụng để ướp chủ yếu hái máy cánh trà khá xấu, giống trà sử dụng để ướp cũng là giống mới cho màu nước đẹp nhưng lại có vị lạt không bằng chè tân cương. Chính vì vậy trà ướp hoa sói bảo lộc chưa được ưa chuộng lắm tại miền bắc do gu uống trà có vị chát và đậm hơn của chè tân cương.

Ở miền bắc nước ta tuy có nhiều giống chè ngon nhưng khí hậu không thích hợp lắm với việc canh tác nhiều hoa sói do vậy hiện nay cũng khá khó tìm chè ướp hoa sói ở miền bắc hay Hà Nội nói riêng.


Mọi người có nhu cầu dùng ấm tử sa có thể liên lạc với đội ngũ của công ty. tracu.com.vn sẽ tư vấn miễn phí cho mọi người để đưa ra phương án hợp lý nhất cũng như giúp quý khách biết thêm về ấm tử sa.